close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej

     

  • INFORMACJA GOSPODARCZA O ARABII SAUDYJSKIEJ

  •   

    ARABIA SAUDYJSKA

    Tabela. Główne wskaźniki makroekonomiczne

     

     Wyszczególnienie

    2006

    2007

    PKB wartość wg parytetu siły nabywczej (w mld USD)

    516,3

    564,6

    PKB nominalna wartość globalna (w mld USD)

    346,9

    381,5

    PKB na 1 mieszkańca wg parytetu siły nabywczej (w mld USD)

    21 100

    23 200

    PKB wartość nominalna na 1 mieszkańca (w USD)

    14 600

    15 900

    PKB wartość nominalna na 1 obywatela AS (w USD)

    20 600

    21 800

    Tempo wzrostu PKB (w %)

    4,2

    3,4

    Nadwyżka budżetowa (w mld USD)

    70,6

    47,6

    Relacja nadwyżki finansów publicznych do PKB (w %)

    20,35

    12,48

    Relacja całkowitego długu publicznego do PKB (w %)

    28

    19

    Stopa inflacji (indeks cen konsumpcyjnych CPI) (w %)

    1,8

    5,7

    Stopa bezrobocia (w %)

    15

    12

    Wartość obrotów handlu zagranicznego (w mld USD)

    269,7

    306,5

    Wartość łączna eksportu (w mld USD)

    209,7

    229,5

    Eksport ropy naftowej (w mld USD)

    191

    201

    Eksport poza-naftowy (w mld USD)

    18,7

    28,5

    Wartość importu (w mld USD)

    60

    77

    Relacja nadwyżki na rachunku obrotów bieżących bilansu płatniczego do PKB (w %)

     

    32,86

     

    25,95

    Wartość rocznego napływu zagranicznych inwestycji bezpośrednich (w mld USD)

     

    3,9

     

    18,2

    Wartość rocznego odpływu zagranicznych inwestycji bezpośrednich (w mld USD)

     

    brak danych

     

    brak danych

    Skumulowana wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich (inward) (w mld USD)

     

    33,6

     

    51,8

    Skumulowana wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich (outward) (w mld USD)

    brak danych

    (szac.ok.1000)

    brak danych

    (szac. ok. 1000)

    Nadwyżka na rachunku obrotów bieżących bilansu płatniczego (w mld USD)

     

    114

     

    91,8

    Państwowe aktywa zagraniczne ogółem (w mld USD)

    271,7

    359,4

    Rezerwy zagraniczne banku centralnego (w mld USD)

    221,2

    300,9

     

    Źródło:    Centralny Departament Statystyki i Informacji Ministerstwa Gospodarki i Planowania;

                 Saudyjska Agencja Monetarna (SAMA), Raport Roczny nr 43, Statystyczny Biuletyn

                 Kwartalny nr 4/2007; Ministerstwo Finansów, Rozporządzenie budżetowe na 2008 r. 

     

    I. Informacje ogólne

     

    Nazwa państwa: Królestwo Arabii Saudyjskiej (Al-Mamlaka Al-Arabiyyah As-Sa'udiyah)

    Położenie geograficzne: obejmując prawie 80% powierzchni Półwyspu Arabskiego, AS znajduje się w południowo-zachodniej części kontynentu azjatyckiego i leży na skrzyżowaniu trzech kontynentów: Afryki, Azji i Europy. Rozciąga się od Morza Czerwonego na zachodzie do Zatoki Arabskiej (Perskiej) na wschodzie. Od północy graniczy z Jordanią, Irakiem i Kuwejtem, od południa z Jemenem i Omanem, od wschodu ze Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi, Katarem i Bahrajnem. Wschodnia część kraju to płaskowyż zaczynający się na północy pustynią Wielki Nafud i ciągnący się w wzdłuż Zatoki Arabskiej (główny region wydobycia ropy naftowej i gazu), aż do największej na świecie pustyni piaszczystej Rub Al-Chali (Pusty Czworobok) na południu. Na zachodzie tego płaskowyżu znajduje się region Nadżd, gdzie położona jest stolica - Rijad. W zachodniej części kraju, równolegle do Morza Czerwonego, biegnie łańcuch górski, którego najwyższe szczyty sięgają ponad 3 tys. m n.p.m.. W regionie Hidżaz, usytuowanym nad Morzem Czerwonym, znajdują się m.in. święte miasta islamu Mekka i Medyna, miasto portowe Dżedda i podgórski kurort - Taif.

    Obszar: 2 149 690 km2, co daje AS 14 miejsce na świecie pod względem powierzchni.

    Długość granic lądowych: 4431 km, w tym z Irakiem - 814 km; Jordanią - 744 km; z Kuwejtem - 222 km;  z Jemenem - 1458 km; z Omanem - 676 km; ze Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi - 457 km; z Katarem - 60 km. Długość wybrzeża: 2640 km.

    Ludność: 22,7 mln osób,w tym 6,1 mln pracowników zagranicznych z rodzinami (wg spisu

    powszechnego IX 2004);  26-28 mln osób, w tym 6-8 mln  cudzoziemców (wg szac. 2008).                                

    Ponad 75 % ludności AS przypada na ośrodki miejskie. Stolica - Rijad, jak i główne miasto portowe - Dżedda liczą oficjalnie ponad 2 mln mieszkańców (ok. 3-4 mln wg szac. 2008), a zaludnienie innych głównych miast, takich jak Mekka, Medyna, Dammam, Jubail, Yanbu, Al-Ahsa, Buraidah, Tabuk, Taif, Hail i Abha mieści się w przedziale od 500 tys. do 1 mln. Oprócz rdzennych mieszkańców Półwyspu Arabskiego, kraj zamieszkuje znaczna liczba zagranicznych pracowników kontraktowych, głównie obywateli Indii, Pakistanu, Bangladeszu, Sri Lanki, Etiopii, Erytrei, Filipin i Turcji, a spośród państw arabskich: Jordanii, Syrii, Egiptu, Sudanu, Libanu, Jemenu i Palestyny. W AS pracują także liczni obywatele rozwiniętych państw zachodnich - USA, Australii, Kanady, W. Brytanii, Francji, Niemiec i innych państw europejskich, w tym grupa Polaków (ok. 150 osób).

    Język urzędowy :  arabski (język angielski jest powszechnie używany w życiu gospodarczym).

    Warunki klimatyczne: Arabia Saudyjska w większości znajduje się pod wpływem klimatu zwrotnikowego suchego (na wybrzeżach M. Czerwonego i Z. Arabskiej występuje wysoka wilgotność w lecie), a we wnętrzu kraju wybitnie suchego. Roczna suma opadów atmosferycznych waha się w granicach 20-70 mm, deszcze mają charakter epizodyczny. Średnia temperatura powietrza najcieplejszego miesiąca wynosi 35-45°C (maksymalna przekracza 50°C), a najzimniejszego 0-15°C (minimalna może spaść poniżej 0°C). Wiosną i latem wieje gorący pustynny wiatr chamman, powodujący burze piaskowe i pyłowe.

    Bogactwa naturalne: ropa naftowa i gaz naturalny, ruda żelaza, złoto, miedź, boksyty i fosfaty.

    System walutowy: 1 rial saudyjski (SAR) = 100 halalah; kurs: 1 USD = 3,75 SAR (stały).

    Czas: GMT + 3 godziny; kod telefoniczny: +966; Rijad - 1; Dżedda - 2; Dammam - 3.

    Religia: Arabia Saudyjska jest kolebką islamu, jednej z trzech religii monoteistycznych. Jako kraj, w którym zrodził się islam, Arabia zajmuje w świecie muzułmańskim szczególną pozycję. Co roku miliony pielgrzymów przybywają do Mekki i Medyny na pielgrzymki religijne- hadż i umrah. AS zalicza się do najbardziej tradycyjnych krajów muzułmańskich. Religią państwową jest islam sunnicki w tradycji wahhabickiej (ok. 90%; reszta - ok. 10% to szyici). Prawo nie przewiduje możliwości wyznawania przez obywateli AS innych religii (zgodnie z prawem odstępstwo od islamu jest zagrożone karą śmierci); brak możliwości publicznego praktykowania innych religii przez cudzoziemców; nie jest dozwolone noszenie na widocznym miejscu ozdób o wyraźnych motywach religijnych; Innowiercom nie wolno wchodzić do meczetów ani przebywać w jakikolwiek sposób w Mekce i w centrum Medyny.

    Infrastruktura transportowa: lotniska międzynarodowe w Rijadzie, Dżeddzie, Dammamie i Medynie;  główne porty morskie: Dżedda (M. Czerwone) i Dammam (Z. Arabska); linia kolejowa z Rijadu do Dammamu (w budowie połączenie kolejowe Dżedda-Rijad i in. regionane, w tym szybka kolej Mekka-Medyna); dobrze rozwinięta sieċ dróg samochodowych i autostrad; drogowe przejścia graniczne z Jemenem, Jordanią i Irakiem (aktualnie czynne tylko dla pielgrzymów).

    Obowiązek wizowy: obywatele RP są obowiązani do uzyskania wizy uprawniającej do wjazdu i pobytu. Ambasada Arabii Saudyjskiej w Warszawie udziela wiz na podstawie decyzji swoich władz lub zaproszenia saudyjskiej instytucji czy firmy, która sponsoruje przyjazd. Każdy przyjeżdżający musi w zasadzie mieć miejscowego sponsora, który ponosi za niego pełną odpowiedzialność, przy czym w roli tej nie mogą występować placówki dyplomatyczne i konsularne. Uzyskanie wizy na granicy nie jest możliwe. Nie wydaje się wiz lotniskowych ani uprawniających do wyjścia z portu morskiego. Wydawane są wizy: biznesowe (na podstawie zaproszeń saudyjskich firm bądź izb handlu i przemysłu), odwiedzinowe (dla najbliższych krewnych), tranzytowe oraz religijne (pielgrzymki - hadż i umrah), w których przypadku przyjazd łączy się z przestrzeganiem odrębnie określonej procedury. Wizy turystyczne wydawane są jedynie członkom zorganizowanych i wcześniej zaakceptowanych grup realizujących ściśle ustalony program. Osobom udającym się tranzytem samochodem z Jordanii do Kuwejtu bądź Jemenu wydawane są zazwyczaj trzydniowe wizy tranzytowe na podstawie karnetu (tzw. trip ticket, nabywany w miejscowych agencjach turystycznych) bądź wizy docelowej oraz dokumentów potwierdzających, iż są właścicielami pojazdu. Osoby podróżujące między Jordanią a Bahrajnem, Katarem i Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi mogą uzyskać wizę siedmiodniową. Wizy tranzytowe określają trasę przejazdu przez AS. Saudyjskie MSZ uruchomiło jesienią 2006 r. elektroniczny system wizowy (dostępny na stronie: www.mofa.gov.sa), za którego pośrednictwem można uzyskać w trybie on-line numer referencyjny przyśpieszający uzyskanie wizy w placówkach dyplomatycznych Arabii Saudyjskiej. Na szczególne preferencje wizowe mogą liczyć właściciele firm planujących inwestycje na terenie tego kraju (możliwość otrzymania długoterminowej - 12 miesięcznej - wizy biznesowej). Na podstawie wizy biznesowej lub odwiedzinowej można poruszać się po ogólnodostępnych miejscach w kraju. Uprawniają one jednocześnie do opuszczenia Królestwa Arabii Saudyjskiej. Sprawy związane z podjęciem stałej pracy i uzyskaniem zezwolenia na dłuższy pobyt, w tym członków rodziny zatrudnionego, załatwia sponsor przed przyjazdem zainteresowanego. Wizy z prawem do pracy można odbierać w Ambasadzie Arabii Saudyjskiej w Warszawie. W razie zatrudnienia stosowana jest generalnie praktyka zatrzymywania paszportów w depozycie u pracodawcy. Cudzoziemców, którzy pragną opuścić Arabię Saudyjską, a mają status rezydenta (długoterminowa wiza pobytowa), obowiązują wizy wyjazdowe lub wyjazdowo-powrotne. Do ich uzyskania wymagana jest zgoda sponsora. Planując podróż do Arabii Saudyjskiej, należy uwzględnić, iż pieczątka izraelska w paszporcie może uniemożliwić uzyskanie wizy bądź przekroczenie granicy. Trzeba też pamiętać, że Saudyjczycy, określając ważność wizy, posługują się kalendarzem muzułmańskim (hidżra), zgodnie z którym rok kalendarzowy jest o 11 dni krótszy od roku liczonego według kalendarza gregoriańskiego. Wiza miesięczna jest zatem ważna odpowiednio 29 lub 30 dni. Nie ma obowiązku okazywania biletu powrotnego, posiadania określonych środków finansowych na każdy dzień pobytu ani indywidualnego ubezpieczenia (w które należy się jednak zaopatrzyć we własnym interesie). Uwaga: bardzo restrykcyjne przepisy celne. Ściśle egzekwowany jest zakaz wwozu broni i narkotyków (pod groźbą kary śmierci) oraz czegokolwiek, co mogłoby zostać uznane za sprzeczne z zasadami islamu (dewocjonalia, alkohol, wieprzowina, pornografia - wszystko w bardzo szerokim rozumieniu). Artykuły te są konfiskowane, a podróżny jest karany grzywną i wpisywany na czarną listę, co faktycznie uniemożliwia powtórne uzyskanie wizy wjazdowej. Muszą się z tym liczyć także członkowie delegacji oficjalnych i dyplomaci. Kontrola celna we wszystkich punktach granicznych jest z reguły bardzo skrupulatna, prześwietlany jest również bagaż podręczny.

    Święta państwowe: święto narodowe - 23 września (proklamowanie Królestwa Arabii Saudyjskiej, 1932 r.) oraz muzułmańskie święta religijne: Eid Al-Fitr i  Eid Al-Adha - w terminach ruchomych zgodnie z kalendarzem muzułmańskim.

     

                II. System administracyjny

     

    Ustrój polityczny: monarchia absolutna. Na czele państwa i rządu AS stoi król (Abdullah Bin Abdulaziz Al Saud) noszący tytuł "Strażnika Dwóch Świętych Meczetów", sprawujący jednocześnie funkcję premiera. Następcą tronu, wicepremierem oraz ministrem obrony i lotnictwa jest książę Sultan, brat króla.  Władza wykonawcza i ustawodawcza spoczywa w rękach króla i Rady Ministrów. Wszyscy ministrowie oraz szefowie agend rządowych są odpowiedzialni przed królem i powoływani na 4 letnią kadencję (z możliwością ponownego powołania). Zgodnie z "Ustawą zasadniczą" nadaną przez króla Fahda w 1993 r. i regulującą podstawowe zasady ustrojowe państwa, "konstytucją" i najważniejszym źródłem prawa w AS jest Koran i Sunna (uznane przekazy dotyczące życia proroka Mahometa). Organem doradczym króla o stopniowo poszerzanych kompetencjach jest w całości mianowane (na 4 letnią kadencję) 150-osobowe Zgromadzenie Doradcze (Madżlis Asz-Szura). W 2005 r.  przeprowadzono pierwsze częściowe (1/2 składu; druga połowa składów została następnie mianowana przez władze) powszechne wybory do rad miejskich (czynne i bierne prawa wyborcze przysługiwały w nich jedynie mężczyznom). W 2007 r. na mocy dekretu królewskiego uregulowane zostały zasady sukcesji tronu przewidujące wybór następcy tronu, a w niektórych sytuacjach również króla, przez Radę Wierności Tronu składającą się z prominentnych członków rodziny królewskiej, bezpośrednich potomków założyciela państwa - króla Abdulaziza Al-Sauda. W AS nie działają partie polityczne ani związki zawodowe. Powstaje jednocześnie coraz więcej towarzystw, organizacji charytatywnych i stowarzyszeń zawodowych (w tym dziennikarzy, inżynierów, lekarzy itp.). Od kilku lat funkcjonują także Towarzystwo Praw Człowieka (na statusie pozarządowym) oraz rządowa Komisja Praw Człowieka mająca m.in. za zadanie nadzór nad wdrażaniem w AS międzynarodowych standardów w zakresie praw człowieka oraz dialog z organizacjami międzynarodowymi.

    Struktura administracji gospodarczej:  w skład rządu AS wchodzą następujące ministerstwa gospodarcze: finansów; gospodarki i planowania; handlu i przemysłu; ropy naftowej i zasobów mineralnych; rolnictwa; pracy; rozwoju miast i regionów wiejskich; komunikacji i technologii informatycznej; transportu; gospodarki wodnej i energii elektrycznej. Głównym  państwowym organem gospodarczym jest Najwyższa Rada Ekonomiczna (Supreme Economic Council - SEC), wdrażająca program reform ekonomicznych pod przewodnictwem króla AS. Na prawach urzędów centralnych działają ponadto następujące agendy rządowe: Saudyjska Agencja Monetarna - odpowiednik banku centralnego (Saudi Arabian Monetary Agency - SAMA); Saudyjska Generalna Agencja Inwestycji (Saudi Arabian General Investment Authority - SAGIA); Agencja Rynku Kapitałowego (Capital Market Authority - CMA).

    Podział administracyjny:  AS dzieli się na 13 prowincji (regionów): Rijad, Mekka, Medyna, Qasim, As-Sharqiyah (Wschodnia ze stolicą w Dammamie), Asir (Abha), Tabuk, Hail, Arar (Północna Prowincja Graniczna), Jizan, Najran, Baha, Jouf (Sakakah), na których czele stoją - mianowani przez króla na 4 letnie kadencje - gubernatorzy. Zgodnie z dekretem królewskim nr A/92 prowincje dzielą się na mniejsze jednostki administracyjne (municipalities). 

    Samorząd gospodarczy: w skład Rady Saudyjskich Izb Handlu i Przemysłu (Council of Saudi Chambers of Commerce and Industry - CSCCI), wchodzą regionalne izby handlowo-  przemysłowe w poszczególnych prowincjach AS. Najbardziej aktywne są izby H&P w Rijadzie, Dammamie i w Dżeddzie. Ponadto działają branżowe stowarzyszenia gospodarcze.     

    Sądownictwo gospodarcze: dotychczas  oparte  na  prawie  koranicznym "sharia"  i  dekretach Rady

    Rady  Ministrów  AS;  od czasu  (XII 2005)  wejścia  AS do  Światowej Organizacji Handlu (World

    Trade  Organization - WTO)  jest  stopniowo  budowany  nowy system sądownictwa gospodarczego

    zgodny  ze  standardami  handlu  międzynarodowego,  m.in.  zapowiedziano  powołanie   specjalnej

    instytucji,  składającej   się  z   przedstawicieli   samorządu   gospodarczego,   Ministerstwa   Handlu                

    i   Przemysłu  AS   oraz   Saudyjskiej   Rady   Konsultantów   Prawnych  (SCLC)  dla  rozstrzygania

    sporów między biznesmenami saudyjskimi i firmami zagranicznymi.

     

     

    III. Sytuacja gospodarcza Arabii Saudyjskiej

     

    AS jest  najbardziej  rozwiniętym  gospodarczo  krajem  arabskim (ponad 25% PKB całego świata arabskiego). Wyniki gospodarcze 2007 r. są oceniane jako kolejny okres pomyślnego rozwoju gospodarki AS. Wzrost produktu krajowego brutto wyniósł 3,4% (2006 - 4,2%), przewyższając stopę przyrostu ludności (ok. 3%). Tempo wzrostu sektorów poza-naftowych gospodarki saudyjskiej było oceniane na 8,6 %, a przyrost sektora prywatnego - na 5,4%. Dochody naftowe przekroczyły w 2007 r. poziom 200 mld USD (191 mld USD w 2006). Saudyjska Agencja Monetarna (SAMA) poinformowała o wzroście państwowych aktywów zagranicznych w końcu 2007 r. do łącznej wartości ponad 359,4 mld USD (rezerwy zagraniczne stanowią zabezpieczenie planowanych wydatków budżetowych na kontynuację rozbudowy krajowej infrastruktury przemysłowej i bazę walutową "sztywnego" kursu riala saudyjskiego wobec USD. Na przełomie 2007/2008 r. nasiliły się tendencje inflacyjne (oficjalny wzrost stopy inflacji do 5,7 %; rzeczywiste podwyżki cen wielu artykułów konsumpcyjnych - rzędu 20-50%) spowodowane napływem pieniądza na rynek wewnętrzny, m.in. w wyniku rosnących inwestycji zagranicznych i wzrostu wydatków rządowych, jak i słabnącą pozycją USD i powiązanego z nim SAR względem innych walut. Wywołało to zaniepokojenie władz saudyjskich,  podejmujących  działania w kierunku kontroli cen artykułów żywnościowych (m.in. subsydia importowe i wspieranie produkcji żywności zagranicą) oraz osłabienia presji na wzrost płac we wszystkich sektorach gospodarki.

    Rząd AS dąży do wykorzystania wysokich dochodów naftowych dla dywersyfikacji gospodarki narodowej, m.in. poprzez rozbudowę przemysłu petrochemicznego i górnictwa bogactw mineralnych, jak i tworzenie zrębów nowych gałęzi gospodarki, takich jak technologie komputerowe i IT, biotechnologia, logistyka transportowa. Priorytetowe znaczenie nadano budowie 6 nowych regionalnych ośrodków aktywności gospodarczej AS ("Economic Cities"), które mają zdynamizować rozwój poszczególnych regionów AS oraz zapewnić miejsca pracy zwłaszcza dla młodzieży w grupie wiekowej 20-30 lat, stanowiącej obecnie ponad 30 % społeczeństwa. Stopa bezrobocia tej grupy wynosi ok. 20 %, co niesie za sobą implikacje nie tylko gospodarcze, lecz i społeczno-polityczne. Z tego względu realizowana jest budowa szeregu nowych uczelni technicznych w celu wykształcenia wykwalifikowanych kadr dla realizacji projektów rozwoju przemysłowego i kontynuacji procesu "saudyzacji" miejsc pracy w gospodarce. Prognoza do roku 2016 przewiduje wzrost liczby ludności AS do ok. 30 mln osób, co rodzi określone potrzeby w zakresie oświaty i ochrony zdrowia, jak i konieczność tworzenia nowych miejsc pracy.

     

    1. Polityka przemysłowa

     

    Podstawową gałęzią gospodarki AS w 2007 r. pozostawał sektor ropy naftowej (ok. 45% PKB, ponad 75% dochodów budżetowych), którego dochody walutowe (87,5% wartości eksportu) stanowiły główną siłę napędową gospodarki narodowej. Arabia Saudyjska dysponuje największymi na świecie zasobami ropy naftowej (26 % rozpoznanych złóż) oraz odgrywa wiodącą rolę w OPEC (27-30 % całości wydobycia w ramach organizacji). Rozpoznane zasoby ropy naftowej w AS są obliczane na ponad 264 mld baryłek (b). Zdolności wydobywcze ropy AS wynoszą aktualnie ok. 11,0 - 11.5 mln b/d, a średnie wydobycie wynosiło na przestrzeni 2007 r. 8,9 mln b/d, jednakże w II kwartale 2008 r. zwiększono wydobycie do poziomu 9,5 mln b/d oraz zapowiedziano jego dalsze zwiększenie do 9,7 mln b/d od lipca br. w celu przeciwdziałania gwałtownemu wzrostowi cen paliw na rynkach światowych. Państwowy koncern naftowy SAUDI ARAMCO (SA) poinformował, iż planuje nakłady inwestycyjne w wys. 80 mld USD w celu osiągnięcia trwałych mocy wydobywczych na poziomie co najmniej 12,5 mln b/d (w tym rezerwowych zdolności produkcyjnych w wysokości 3 mln b/d) oraz zwiększenia saudyjskich zdolności rafineryjnych (w kraju i zagranicą, m.in. w USA i Chinach) do 6 mln b/d do 2011 r. Saudyjski eksport ropy naftowej wynosił średnio w 2007 r. ok. 7,0 mln b/d. Głównym indywidualnym odbiorcą pozostawały USA - 19,2%, wyprzedzając Japonię - 15%, a największym grupowym - państwa Azji, na które przypada ponad 51,6 % eksportu, zwłaszcza Japonia - 15 %; Korea Płd. - 9,4%, Chiny - 6,5%, Indie - 6,3%. Długoterminowe prognozy Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA) przewidują dalszy  wzrost znaczenia AS jako jednego z głównych dostawców ropy naftowej w skali globalnej.

    Zasoby gazu naturalnego w AS są zachowawczo oceniane na ponad 200 bilionów m3 (IV miejsce na świecie po Rosji, Iranie i Katarze). Ponad 60% z nich znajduje się w złożach towarzyszących polom naftowym. Ponadto, gaz naturalny występuje samodzielnie w złożach regionu Khuff, Midyan i w regionach pustynnych w południowo-wschodniej części kraju - Rub al-Khali ("Empty Quater"). Szacuje się, iż w samym regionie Rub al-Khali mogą występować złoża wielkości ponad 150 bilionów m3 gazu naturalnego. Wydobycie  gazu naturalnego jest oceniane na ok. 70 mld m3 rocznie. Obecnie praktycznie cała produkcja gazu naturalnego jest zużywana na wewnętrzne potrzeby AS, zwłaszcza przemysłu petrochemicznego oraz przemysłu metalurgicznego i zakładów odsalania wody morskiej. Przedmiotem eksportu w przyszłości może natomiast stać się ew. gaz naturalny ze złóż nie towarzyszących ropie naftowej. W 2007 r. trwały poszukiwania złóż gazu naturalnego w ramach konsorcjów utworzonych w latach 2003-4 przez SAUDI ARAMCO z międzynarodowymi koncernami SHELL i TOTAL, LUKOIL i SINOPEC oraz ENI i REPSOL. W celu eksploracji nowych złóż gazu (planowane zwiększenie rezerw gazu o 30 bln m3) do 2012 r. ma zostać zbudowanych ponad 500 szybów wiertniczych i wydobywczych.

    Drugą dźwignią rozwoju gospodarczego AS jest sektor petrochemiczny, bazujący na gazie naturalnym towarzyszącym ropie naftowej. Wysokość produkcji tego sektora w 2007 r. wyniosła ok. 60 mln t - 8% całej światowej produkcji petrochemikaliów. Saudyjski koncern petrochemiczny SABIC (Saudi Arabian Basic Industries Corporation - 70% własność państwowa; 30% udziałów znajduje się w obrocie giełdowym; 44 zakłady produkcyjne w AS) osiągnął zysk netto w wys. 7,2 mld USD, co oznacza 33% wzrost w stosunku do 2006 r. Jest on oceniany jako jedno z najbardziej dochodowych  przedsiębiorstw komercyjnych w regionie BW. SABIC zajmuje pozycję nr 10 na liście światowych producentów petrochemicznych. Władze saudyjskie zapowiedziały zainwestowanie ponad 70 mld USD do 2015 r. w celu osiągnięcia pozycji nr 3 na świecie poprzez  zwiększenie produkcji do wysokości 100 mln t rocznie (wspólnie z partnerami zagranicznymi, m.in. Exxon Mobil, Shell, Celanese, Neste, Ecofuel-ENI, Mitsubishi). W tym celu rozbudowywana jest globalna sieć produkcji i sprzedaży licząca łącznie 21 oddziałów w Azji i Ameryce Północnej oraz w Europie (w tym w Polsce).

    Trzecim filarem gospodarki saudyjskiej stać się ma sektor górnictwa bogactw mineralnych, który reprezentuje państwowe przedsiębiorstwo Saudi Arabian Mining Company (MAADEN) - w jego skład wchodzą 4 oddziały zajmujące się realizacją projektów w zakresie wydobycia fosfatów, boksytów, złota i metali kolorowych (w tym miedzi i cynku) o łącznej wartości ok. 7 mld USD. Plany rozwoju saudyjskiego sektora górnictwa  przewidują budowę zakładów wydobywczych w regionie złóż fosfatów na północy AS, w tym osiągnięcie produkcji w wys. 3 mln t rocznie w ramach projektowanej kopalni Jalamid (koszt budowy ma wynieść ok. 1,8 mld USD). MAADEN rozpoczął także przygotowania do budowy trzech zakładów produkcyjnych kwasu siarkowego w Ras Al-Zour (Prowincja Wschodnia) oraz budowy kopalni boksytów (zasoby - 90 mln t) i kombinatu produkcyjnego aluminium (planowana wydajność - 1,6 mln t tlenku glinowego i 700 tys. t aluminium rocznie) w regionie Al-Zubeira (Prowincja Północna). Rząd AS zatwierdził ponadto projekt budowy huty aluminium (koszt - 3,76 mld USD, moce produkcyjne - 623 tys. t rocznie) w regionie przemysłowym Ras Al-Zour. Projektowana nowa linia kolejowa "Północ-Południe" ma zapewnić transport boksytów i fosfatów z zakładów wydobywczych koncernu MAADEN, a także przyczynić się do industrializacji mniej rozwiniętych regionów AS.

    Priorytetowe znaczenie w polityce dyferencjacji gospodarczej AS i tworzenia nowych miejsc pracy jest przydawane dalszemu rozwojowi prywatnego sektora przemysłowego, który odnotował w ostatnich latach dynamiczny wzrost (2006 - 6,3%, 2007 - 5,7%). W gospodarce saudyjskiej działa zarejestrowanych 16 751 firm o łącznym kapitale 133,6 mld USD, w tym 218 joint-ventures o kapitale 91,7 mld USD; 12 226 spółek z o.o. o kapitale 38 mld USD i 2941 spółek akcyjnych o kapitale 1,2 mld USD. Największe przedsiębiorstwa produkcyjne działają w przemyśle wytwórczym oraz chemicznym i produktów plastycznych, a także w sektorach: metalowym, ceramicznym, materiałów budowlanych oraz produkcji żywności. W ostatnich latach wzrasta udział produkcji dóbr wysoko przetworzonych (w tym tzw. high-tech), m.in. elektroniki, zwłaszcza sprzętu komputerowego, co wiąże się z planami informatyzacji kraju. Jednocześnie rozwijana jest produkcja wysoko przetworzonej żywności typu fast-food (wraz z ZEA łącznie 70% rynku Zatoki).

    Ważne znaczenie przywiązuje się do rozbudowy infrastruktury transportowej oraz telekomunikacyjnej: budowa ponad 20 tys. km nowych autostrad i dróg lokalnych oraz połączeń drogowych z krajami sąsiednimi, 4 lotnisk międzynarodowych i krajowych, rozbudowa portów morskich (m.in. budowa trzeciego terminalu kontenerowego o zdolności  przeładunkowej 2 mln kontenerów rocznie w Dżeddzie oraz nowego terminala kontenerowego w Dammamie - zwiększenie zdolności  przeładunkowych z 1,5 mln do 3,5 mln) w powiązaniu z planowaną linią kolejową (mostem lądowym o długości 1400 km, koszt ok. 5 mld USD) między portami M. Czerwonego (Dżedda) i M. Arabskiego (Dammam).

     

    2. Polityka rozwoju regionalnego

     

    Większość funduszy państwowych w 2007 r. była skierowana na budowę nowych ośrodków aktywności gospodarczej, w tym w pierwszej kolejności w Rabigh, Medynie, Hail i Jizanie (zapowiedziano też powstanie kolejnych centrów przemysłowych w Prowincji Północnej - Tabuk i Wschodniej - Qatif). Jednym z głównych celów budowy tzw. "economic cities" - poza dyferencjacją gospodarki w celu zmniejszenia jej zależności od sektora ropy i gazu - jest aktywizacja mniej rozwiniętych gospodarczo regionów kraju i ograniczenie  migracji do głównych miast: Rijadu, Dżeddy i Dammamu poprzez zapewnienie bardziej zrównoważonych warunków rozwoju wszystkich regionów AS. Nowe ośrodki regionalne mają w ciągu najbliższych 20 lat przyciągnąć inwestycje krajowe i zagraniczne w wysokości ponad 100 mld USD oraz zapewnić ponad 1 mln nowych miejsc pracy. Nadzór nad tymi przedsięwzięciami sprawuje SAGIA, a funkcja głównego dewelopera przypadła spółce EMAAR Economic City Company (EECC). Ponadto zainaugurowano realizację nowych inwestycji o łącznej wartości 32 mld USD w Rijadzie, obejmujących m.in. budowę Dzielnicy Finansowej im. Króla Abdullaha (King Abdullah Financial District - KAFD), w której mają się mieścić siedziby Zarządu Rynku Kapitałowego (CMA), giełdy papierów wartościowych i giełdy towarowej oraz wielu innych instytucji i firm finansowych, a także budowę parku naukowo-technologicznego wraz z centrum wystawienniczym i hotelami.

    Władze AS planują zaangażowanie sektora prywatnego w dalszą rozbudowę infrastruktury produkcyjnej na terenie dwóch już istniejących nowych ośrodków przemysłowych AS. W regionie Jubail zostało zlokalizowanych prawie 50 % wszystkich inwestycji zagranicznych w AS. W ramach realizacji projektu Jubail Industrial City II prowadzona jest obecnie budowa 30 nowych inwestycji (zakłady petrochemiczne, elektrownie i odsalarnie wody morskiej oraz zakłady metalurgiczne). Całkowity koszt budowy nowego etapu kompleksu przemysłowego na obszarze 6200 ha w Jubail ma wynieść 56 mld USD, zapewniając 55 tys. nowych miejsc pracy. Jednocześnie ocenia się, że budowa nowych linii kolejowych, w tym Dżedda-Rijad-Dammam i Dammam-Jubail (115 km) - przyniesie dalszy wzrost przemysłowego znaczenia Jubail.

    Zapoczątkowano także realizację drugiego etapu centrum przemysłowego Yanbu (nad M. Czerwonym), na którego obszarze (66 km kw.) przewiduje się lokalizację 34 zakładów petrochemicznych i 224 innych obiektów produkcyjnych. Władze AS oczekują, iż nowe centrum przemysłowe przyciągnie inwestycje w łącznej wysokości ponad 30 mld USD. Królewska Komisja ds. Yanbu i Jubail przeznaczyła 3,2 mld USD na budowę infrastruktury, w tym lotniska oraz strefy portowej w Yanbu, jak również nowego kompleksu energetyczno-wodnego MARAFIQ, którego koszt wyniesie 2,4 mld USD. Zapowiedziano trzy nowe inwestycje państwowego koncernu petrochemicznego SABIC, których łączny koszt ma wynieść ok. 7,5 mld USD.

               

    3. Inwestycje zagraniczne

     

    Zgodnie z raportem Banku Światowego "Doing business 2008", Arabia Saudyjska  uplasowała się na 23 miejscu wśród 178 ocenianych państw w skali globalnej (38 miejsce w raporcie 2007 r.) pod względem atrakcyjności dla inwestorów zagranicznych. O dokonanym postępie świadczy wzrost bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) w AS z poziomu 2 mld USD w 2000 r. do wysokości ponad 18 mld USD w 2006 r. (brak danych za 2007 r.), co zapewniło AS pozycję lidera pod tym względem w całym regionie BW.

    Saudyjska Generalna Agencja Inwestycji (SAGIA) nie publikuje szczegółowych statystyk dot. bezpośrednich inwestycji zagranicznych (FDI/ BIZ) oraz w zakresie ich wysokości i struktury. Według dostępnych danych łączna suma BIZ w AS wynosi 51,8 mld USD (2006). Inwestycje składające się na tę kwotę pochodziły m.in. z: 1/ USA - 11,019 mld USD (265 projektów inwestycyjnych); 2/ Japonii - 8,309 mld USD (135 projektów); 3/ ZEA - 6,744 mld USD (85 projektów); 4/ Francji - 4,432 (60 projektów); 5/ Holandii - 2,119 mld USD (48 projektów); 6/ Bahrajnu - 1,537 mld USD; 7/ Malezji - 1,450 mld USD; 8/ W. Brytanii - 1,347 mld USD; 9/ Jordanii - 1,148 mld USD; 10/ Kuwejtu - 1,128 mld USD. W ujęciu sektorowym najwięcej inwestycji zagranicznych napłynęło do sektora ropy naftowej i gazu naturalnego oraz górnictwa mineralnego - 6,722 mld USD (12,97%); sektora produkcji przemysłowej - 29,043 mld USD (56,04%); sektora nieruchomości - 5,108 mld USD; sektora gospodarki wodnej i energii elektrycznej - 4,131 mld USD (7,97%),oraz sektora budowlanego - 1,7 mld USD (3,28%).             W ostatnich latach widoczna jest  tendencja powrotu prywatnego kapitału saudyjskiego z zagranicy (szac. 1 bln USD), jednak brak bliższych danych na ten temat, a informacje o wydanych licencjach dotyczą spółek o mieszanym kapitale saudyjsko-zagranicznym. Podano jedynie, iż na 3608 licencji inwestycyjnych SAGIA o łącznej wartości 78 mld USD udzielonych do końca 2006 r., udział inwestorów saudyjskich wyniósł 48,1 mld USD (61,7%). W 2007 r. SAGIA udzieliła nowych licencji dla 1438 projektów joint-venture z udziałem kapitału zagranicznego o ogólnej wartości 89 mld USD (wzrost o 32% w porównaniu do 2006 r.). Wydane licencje dotyczyły sektorów: telekomunikacji i technologii informatycznych (104 projekty o wartości 7,5 mld USD), energetycznego (63 projekty - 47,5 mld USD/), nieruchomości (28 projektów - 15,2 mld USD), badań oraz poszukiwań geologicznych i geofizycznych (15 projektów - 5,9 mld USD).

     

    • 4. Obroty handlu zagranicznego

     

    Według danych Głównego Urzędu Statystycznego oraz Saudyjskiej Agencji Monetarnej (SAMA) saldo rachunku bieżącego odnotowało w 2007 r. nadwyżkę rzędu 91,8 mld USD (98,9 mld USD w 2006), co m.in. wiąże się ze zmniejszeniem eksportu ropy naftowej zgodnie z decyzjami OPEC. Dodatnie saldo handlowe AS ukształtowało się na poziomie 148,2 mld USD. Obroty HZ wyniosły w 2007 r. 306,5 mld USD, co stawia AS w rzędzie 20 największych uczestników rynku światowego.

    Wartość saudyjskiego eksportu towarowego w 2007 r. jest oceniana na 229,5 mld USD, z czego ponad 87,5% stanowiły ropa naftowa i jej pochodne. Pozostałe ok. 12,5% - wg klasyfikacji saudyjskiej (tzw. eksport poza-naftowy, w tym ponad 80% produkty firmy SABIC) - przypadało na produkty petrochemiczne i plastyczne; artykuły żywnościowe, w tym mleczarskie; wyroby metalowe, w tym aluminiowe;  materiały budowlane i sprzęt elektryczny. Głównym importerem stała się Japonia - 17%, która wyprzedziła USA - 15%, a największym grupowym odbiorcą saudyjskich towarów kraje Azji (ponad 50%), w tym Japonia - 17%, Korea Płd. - 9,4%, Chiny - 6,5%, Indie - 6,3%. Import wyniósł 77 mld USD, obejmując praktycznie wszystkie dobra inwestycyjne i artykuły konsumpcyjne, w tym maszyny i urządzenia - 25%, środki transportu - 20%, produkty rolnicze i artykuły żywnościowe - 15%, stal i wyroby metalowe - 10%. Głównymi eksporterami na rynek AS są: USA - 14,8%, Japonia - 12%;  Niemcy - 8%, Chiny - 7,4%, W. Brytania - 5%, Włochy - 4%, Korea Płd.- 4 %,  Francja - 3%.

     

    III.  Stosunki z Unią  Europejską i Światową Organizacją Handlu

     

    W 2007 r. kontynuowane były wieloletnie (od 1990) negocjacje umowy o wolnym handlu między UE a Radą Współpracy Państw Zatoki prowadzone przez Komisję Europejską w Brukseli. Pomimo kilkakrotnych rund rozmów technicznych i politycznych deklaracji, iż "negocjacje trwają zbyt długo", nie osiągnięto planowanego zakończenia negocjacji, chociaż odnotowywano postępy w dyskutowanych obszarach: zamówienia publiczne, inwestycje, usługi, reguły pochodzenia towarów.

    Z dniem 11 grudnia 2005 r. AS formalnie przystąpiła do Światowej Organizacji Handlu (ŚOH - WTO), stając się 149 państwem członkowskim tej organizacji. W procesie akcesyjnym uzgodniono istotne zobowiązania odnośnie dalszej liberalizacji saudyjskiej polityki ekonomicznej i przyspieszenia procesu pełniejszej integracji ze światową gospodarką oraz eliminacji wszelkich poza-taryfowych barier handlowych podczas 3-letniego okresu przejściowego do grudniu 2008 r.

     

    IV. Dwustronna współpraca gospodarcza

     

    Korzystne znaczenie dla rozwoju wzajemnej wymiany handlowej ma obniżenie importowych stawek celnych AS w wyniku zawarcia umowy celnej z UE (2003 r.) oraz działań dostosowawczych w ramach akcesji do Światowej Organizacji Handlu (XII 2005), jak i obowiązywanie (od 2004 r.) podpisanej w  październiku  2003 r. Umowy ramowej, dającej traktatowe podstawy rozwoju stosunków gospodarczo-handlowych i współpracy naukowo-technicznej. Dalszy rozwój dwustronnej współpracy inwestycyjnej wymaga finalizacji umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania i aktywnych negocjacji dwustronnej umowy o popieraniu i ochronie wzajemnych inwestycji (I runda negocjacji odbyła się w lutym br. w Rijadzie).

     

    • 1. Stan współpracy handlowej i inwestycyjnej

     

    Potencjał przemysłowo-ekonomiczny Polski i Arabii Saudyjskiej oraz rola obu krajów w międzynarodowych stosunkach gospodarczych, zwłaszcza Polski w UE oraz Arabii Saudyjskiej w RWPZ, jak i relatywnie wysoka komplementarność obu gospodarek - przemawiają za potrzebą rozszerzenia skali dwustronnej współpracy, dynamicznie rozwijającej się od czasu nawiązania stosunków dyplomatycznych w 1995 r. W latach 2003-7 r. nastąpił rekordowy ponad trzykrotny wzrost wzajemnych obrotów handlowych, które - według danych polskich - osiągnęły poziom 406 mln USD w 2007 r. (96 mln USD w 2003 r.), a z uwzględnieniem danych saudyjskich - ok. 500 mln USD. (łącznie z reeksportem ZEA i Bahrajn). Było to wynikiem dynamicznego przyrostu polskiego eksportu do poziomu 200 mln USD, a uwzględniając reeksport głównie poprzez ZEA i Kuwejt - ok. 300 mln USD w porównaniu do 67 mln USD w 2003 r. Saudyjski eksport do Polski wzrósł  skokowo z 29 mln USD w 2003 r. do wysokości ponad 206 mln USD  w 2007 r.), stając się ważnym źródłem zaopatrzenia surowcowego kraju. Saldo handlowe - według danych GUS - było w 2007 r. minimalnie ujemne, a według danych saudyjskich występuje saldo dodatnie. Dane powyższe potwierdzają fakt, iż rynek AS jest największym finalnym odbiorcą polskich towarów wśród krajów regionu Zatoki oraz sytuują AS w gronie państw będących największymi pozaeuropejskimi partnerami handlowymi Polski. Arabia Saudyjska, podobnie jak ma to miejsce w przypadku wielu czołowych państw członkowskich UE, również dla Polski staje się jednym z ważniejszych rynków zbytu, a także cennym partnerem we współpracy na rynkach trzecich oraz źródłem znaczących inwestycji (brak szczegółowych danych, m.in. ze względu na fakt, iż inwestycje w Polsce są dokonywane za pośrednictwem funduszy zachodnioeuropejskich).             W ostatnich latach miały miejsce inwestycje produkcyjne w Polsce, dokonane przez firmy: AMIANTIT, SABIC i ZAMIL. W przyszłości Arabia Saudyjska może stać się alternatywnym źródłem zaopatrzenia w ropę naftową i gaz naturalny (także w kontekście unijnych planów zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego Europy). Priorytetowe znaczenie ma systematyczne zwiększanie wolumenu polskiego eksportu i rozszerzanie współpracy kooperacyjnej w formie wspólnych przedsięwzięć oraz przyciągnięcie znaczących inwestycji saudyjskich  do Polski.

     

    1/A.  Analiza sektorowa możliwości rozwoju polskiego eksportu do AS           

    Sektor rolno-spożywczy dostarczył w  2007 r. ok.  30 %  polskiego  eksportu towarowego do AS, w tym: 12,6 % stanowiły produkty pochodzenia zwierzęcego, głównie sery przetworzone, mleko w proszku i śmietanki, a gotowe artykuły spożywcze - 14 %, w tym wyroby cukiernicze i piekarnicze.. Biorąc pod uwagę fakt, iż saudyjski import w tym sektorze wynosi ok. 7 mld USD rocznie - należy wskazać na duże możliwości plasowania polskiego eksportu w zakresie: dostaw płodów rolnych  oraz zwierząt żywych i tusz zwierzęcych; dostaw artykułów żywnościowych, w tym produktów mleczarskich oraz wędlin i wyrobów drobiowych i wołowych; przetworów warzywnych; soków i koncentratów owocowych, herbat i mieszanek ziołowych oraz wyrobów piekarniczych i cukierniczych; dostaw napojów bezalkoholowych; dostaw świeżych i mrożonych owoców; transferu technologii przetwórstwa żywności, dostaw maszyn i urządzeń dla małych zakładów produkcyjnych, oraz tworzenie joint ventures w dziedzinie produkcji żywności w Polsce.

    Produkty przemysłu surowców mineralnych, chemicznego, meblarskiego i papierniczego stanowiły 19,6 % całości polskiego eksportu do AS. Można prognozować wzrost eksportu: produktów drzewnych i papierniczych, m.in. płyt pilśniowych i wiórowych, paneli drewnianych oraz parkietu naturalnego;  papieru gazetowego i opakowaniowego oraz artykułów higienicznych; wyrobów szklanych i ceramicznych, materiałów i stolarki budowlanej; włókien syntetycznych, wyrobów chemicznych i kauczukowych, m.in. opon samochodowych oraz kosmetyków samochodowych i dla gospodarstw domowych; mebli biurowych i domowych oraz dla wyposażenia hotelowego i szpitalnego.

    Przemysł hutniczy: metale nieszlachetne i wyroby z metali nieszlachetnych, w tym dwuteowniki, ceowniki z żeliwa lub stali niestopowej oraz inne produkty stalowe stanowiły ok. 20% polskiego eksportu do AS w 2007 r. Uwzględniając obecny boom budowlany w gospodarce saudyjskiej oraz planowane nakłady inwestycyjne w sektorze infrastruktury - można wskazać na następujące możliwości współpracy dwustronnej: dostawy produktów stalowych i wyrobów z metali kolorowych, zwłaszcza miedziowych oraz konstrukcji przemysłowych, w tym kątowników, kształtowników i profili stalowych oraz rur stalowych i żeliwnych dla saudyjskiego przemysłu naftowego i gazowego, jak również szyn kolejowych i tramwajowych (w związku z budową linii kolejowych i sieci transportu miejskiego w AS).

    Sektory energii elektrycznej oraz gospodarki wodnej i ochrony środowiska: dostawy urządzeń elektrycznych i maszynowych, w tym zespołów prądotwórczych stanowiły 27,7% całości polskiego eksportu towarowego do AS, wzrastając o 62,5% w ub. r. Nakłady inwestycyjne w tym sektorze gospodarki AS są planowane w wysokości 88,9 mld USD w najbliższych 20 latach.  Zapotrzebowanie energetyki AS do roku 2010 szacuje się na dodatkowe 20 tys. MW. Z zakresu gospodarki wodnej w trakcie realizacji znajdują się projekty o łącznej wartości 7,73 mld USD. Istnieją szerokie możliwości dla polskiego eksportu towarowego i usługowego w zakresie: projektowania i wykonawstwa obiektów energetycznych, linii transmisyjnych energii elektrycznej i stacji transformatorowych; dostaw wyposażenia energetycznego: kotłów, turbin, transformatorów, kabli, silników oraz innego sprzętu  elektrycznego, w tym oświetleniowego; budowa sieci wodno-kanalizacyjnych oraz oczyszczalni ścieków; dostawy technologii i urządzeń ochrony środowiska, w tym filtrów przemysłowych; usługi softwarowe dla sektora energetycznego i gospodarki wodnej.

    Inne potencjalne dziedziny rozwoju polskiego eksportu:

    Przemysł maszynowy i górnictwo: dostawy   pojazdów  samochodowych  i  silników  wysokoprężnych; dostawy  lekkiego  sprzętu  pływającego,  m.in.  jachtów  i  łodzi  motorowych; dostawy maszyn, urządzeń i sprzętu górniczego oraz usługi techniczne;

    Budownictwo drogowe i kolejnictwo: udział firm polskich w  budowie  sieci  transportu  miejskiego; budowa  linii  kolejowych  w AS (w ramach konsorcjów międzynarodowych) oraz dostawy  taboru kolejowego: lokomotyw, wagonów i sprzętu utrzymania ruchu;

    Lotnictwo cywilne: dostawy samolotów i helikopterów dla celów rolniczych, sanitarnych i pożarniczych oraz usługi w zakresie ochrony przeciwpożarowej i opylania pól;

    Gospodarka morska: dostawy statków handlowych oraz rybackich i baz przetwórczych; projektowanie,  budowa  i  rozbudowa  portów  handlowych  i  rybackich; budowa i wyposażenie stoczni morskich; współpraca naukowo-techniczna przy projektowaniu nowych jednostek pływających oraz szkolenie kadry technicznej; usługi  w  zakresie  szkolenia  średniego  i  wyższego  personelu  pływającego;

    Telekomunikacja i IT: dostawy sprzętu i oprogramowania IT dla sektora telekomunikacyjnego oraz organizacja szkoleń zawodowych w Polsce;

    Usługi techniczne w następujących dziedzinach: usługi geodezyjne i kartograficzne w dziedzinie ochrony zabytków; doradztwo i projektowanie w zakresie urbanistyki i architektury; usługi przemysłowe (w tym konserwacyjno-modernizacyjne);

    Ochrona zdrowia: dostawy sprzętu szpitalnego, diagnostycznego i laboratoryjnego; współpraca naukowo-badawcza oraz szkolenie personelu medycznego (podstawowe oraz specjalistyczne - m.in. dziedzinie kardiochirurgii, ortopedii i rehabilitacji); zatrudnienie polskich lekarzy w szpitalach saudyjskich; leczenie pacjentów  saudyjskich w polskich  ośrodkach  ochrony  zdrowia.

     

    1/B.  Możliwości współpracy inwestycyjnej miedzy Polską i Arabią Saudyjską

    Wykorzystanie korzystnego klimatu inwestycyjno-biznesowego wymaga przede wszystkim stałej obecności na rynku i kontaktów długofalowych ze strony zainteresowanych polskich przedsiębiorstw w postaci tworzenia wspólnych przedsiębiorstw (joint ventures), jak i gotowości do wspólnego zaangażowania kapitałowego z partnerami saudyjskimi w ramach dwustronnych funduszy inwestycyjnych  Podejmowane przy pomocy placówki próby utworzenia wspólnych przedsiębiorstw polsko-saudyjskich doprowadziły do inwestycji produkcyjnych w Polsce przez holdingi "Zamil Steel" (zakład produkcyjny konstrukcji stalowych)  i "Saudi Amiantit" (zakład produkcyjny zbiorników i rur z laminatów poliestrowych i włókna szklanego) oraz otwarcia biura handlowego państwowego koncernu petrochemicznego SABIC, który rozpoczął budowę regionalnego centrum logistycznego w Polsce, jak również szeregu  inwestycji prywatnych saudyjskich biznesmenów w polskim sektorze nieruchomości, jednakże PAIiIZ nie uwzględnia w swoich statystykach inwestycji kapitałowych niższych od 1 mln USD oraz inwestycji saudyjskich dokonanych za pośrednictwem funduszy międzynarodowych. W latach 2004-2008 powstały nowe spółki polsko-saudyjskie na terytorium AS: 1/ GOSAIBI GROUP - COMPUTERLAND LTD. (w styczniu 2005 Computerland S.A. poinformował o rezygnacji z działalności przed zakończeniem procedury rejestracyjnej); 2/ POLIMEX ARABIA LTD. utworzona przez POLIMEX - MOSTOSTAL SIEDLCE S.A. oraz przedsiębiorców saudyjskich; 3/ BIATEL ARABIA (z udziałem BIATEL S.A. i saudyjskiej ALMASHRIK Co.) działająca w branży telekomunikacji i IT; 4/ ELEKTROBUDOWA Konin z saudyjska firma AL-ALAMIYAH; 5/ w ramach IV Polsko-Saudyjskiego Forum Inwestycyjnego (XI 2007) podjęto prace przygotowawcze nad utworzeniem joint ventures polskich firm branży przetwórstwa żywności z firmami saudyjskimi; 6/ w V 2008 r. przy pomocy placówki zostało podpisane MoU w sprawie utworzenia spółki polsko-saudyjskiej w zakresie wspólnej budowy zakładu profili izolacyjnych oraz dostaw kompletnych linii technologicznych, maszyn, urządzeń i technologii produkcyjnej z Polski dla tego obiektu.

    Perspektywicznie ważne znaczenie z punktu widzenia bezpieczeństwa energetycznego Polski może mieć współpraca w sektorze ropy naftowej i gazu naturalnego. W dniach 4-7 kwietnia br. w Rijadzie i Dammamie przebywała 45-osobowa misja Krajowej Izby Gospodarczej, największa w dotychczasowej historii polsko-saudyjskich stosunków dwustronnych, która towarzyszyła wizycie oficjalnej Marszałka Senatu RP B. Borusewicza w Królestwie Arabii Saudyjskiej. W skład misji wchodzili m.in. przedstawiciele kierownictwa firm PGNiG i LOTOS, którzy odbyli rozmowy z ministrem ropy i zasobów mineralnych AS, Ali Al-Naimim oraz w SAUDI ARAMCO nt. możliwości dwustronnej współpracy w sektorach energetycznych.

     

    V. Dostęp do rynku Arabii Saudyjskiej dla polskich towarów i usług

     

    Polska jest zjawiskiem wciąż nowym na mapie partnerów handlowych Arabii Saudyjskiej - rezultaty walki o pozycję bardziej znaczącego partnera są i będą funkcją nie tylko naszej konkurencyjności oraz czasu, a wraz z jego upływem rosnącego zaufania, odgrywającego w tym rejonie świata dużą rolę, ale także konsekwentnego usuwania zidentyfikowanych barier współpracy. Na konkurencyjność polskiego eksportu wpływa kilka istotnych czynników: cena, marka produktu, referencje użytkowania w krajach Bliskiego Wschodu, oferowane finansowanie lub kredyt kupiecki, termin dostawy i - w przypadku nieznanych dotąd na rynku produktów - gotowość dostarczenia darmowych próbek. Polska, podobnie jak inni nowi członkowie UE, jest postrzegana jako potencjalny dostawca towarów porównywalnych jakościowo z zachodnioeuropejskimi, jednakże po odpowiednio konkurencyjnych cenach. W 2007 r. zaznaczył się niekorzystny wpływ słabnącego kursu USD i SAR wobec EURO i PLN. W aspekcie cenowym na rynku saudyjskim, generalnie pozytywnie można ocenić konkurencyjność polskiej oferty eksportowej w takich grupach towarowych, jak: wyroby hutnicze, zwłaszcza stalowe; materiały budowlane, w tym drewniane panele podłogowe oraz drzwi i okna, płytki ceramiczne i szkło budowlane; urządzenia energetyczne i sprzęt elektryczny, meble i sprzęt oświetleniowy; artykuły spożywcze, zwłaszcza słodycze, produkty mleczarskie oraz przetwory warzywne i owocowe, w tym dżemy, soki i koncentraty oraz herbaty owocowe i ziołowe; niektóre rodzaje sprzętu wojskowego i logistycznego (zwłaszcza telekomunikacyjnego), w zakresie usług technicznych w sektorze nafty i gazu oraz energetycznym i stoczniowym, telekomunikacji i IT (w tym automatyki przemysłowej), a także budowlanym w zakresie montażu obiektów przemysłowych. Stosunkowo słaba promocja polskich marek wynika m.in. z częstego, nie zawsze uzasadnionego korzystania z usług zagranicznych pośredników, którzy sprzedają do państw regionu polskie produkty pod własną marką. W przypadku wycofania się pośrednika z rynku, często niemożliwe jest nawet zidentyfikowanie producenta. Wynika to przede wszystkim z nadal występującego braku możliwości ponoszenia przez polskich producentów niemałych kosztów promocji swoich produktów na odległych rynkach i niewystarczającego wsparcia ze strony państwa. Niestety, polskie firmy rzadko wyrażają zgodę na dostarczanie do testowania darmowych próbek swoich produktów, co w przypadku firm amerykańskich, zachodnio-europejskich, japońskich i południowo-koreańskich jest regułą. Niewystarczająca obecność polskich firm na saudyjskich imprezach targowych jest w znacznej mierze spowodowana brakiem tych imprez na listach refundacyjnych MG oraz słabą aktywnością KIG i innych organów samorządu gospodarczego. 

             Zwiększenie skali wymiany towarowej i inwestycji kapitałowych do poziomu odpowiadającego potencjałowi przemysłowo-ekonomicznemu Polski (w tym jej roli w UE) oraz Arabii Saudyjskiej wymaga intensyfikacji bezpośrednich kontaktów biznesu obu krajów i stałej obecności na rynku w formie joint-ventures z miejscowymi partnerami. Koncentracji na usuwaniu barier po naszej stronie winno towarzyszyć wdrażanie rozwiązań systemowych obejmujących, m.in. wdrożenie pakietu zachęt eksportowych na duże, chłonne rynki pozaeuropejskie, w tym AS oraz rozszerzenie zakresu imprez targowo-wystawienniczych objętych  systemem dotacji.

     

    A/ Saudyjskie bariery i utrudnienia administracyjne w eksporcie i współpracy gospodarczej 

    • restrykcyjne dotychczas podejście SASO (Saudi Arabian Standard Organization), kierującej się normami częściowo odbiegającymi od europejskich oraz stosującej kosztowne i długotrwałe procedury kwalifikacyjne dopuszczania artykułów spożywczych i medycznych do obiegu towarowego na rynku saudyjskim. Do kompetencji utworzonej w II 2007 r. Saudyjskiej Agencji ds. Żywności i Leków (Saudi Food & Drug Authority - SFDA), uwzględniającej normy i postanowienia ŚOH (WTO), należy monitorowanie - pod względem bezpieczeństwa zdrowia publicznego - artykułów żywnościowych, lekarstw i sprzętu medycznego.
    • zakaz importu wyrobów z wieprzowiny i alkoholu oraz szeroko interpretowany zakaz dystrybucji publikacji "sprzecznych z Islamem", co eliminuje te grupy towarowe oraz powoduje konieczność przygotowywania oddzielnych materiałów promocyjnych na rynek saudyjski;
    • niedokładne i błędne - również z winy niesolidnych agentów miejscowych - wypełnianie dokumentów celnych przez odpowiednie urzędy saudyjskie, będące przyczyną problemów polskich eksporterów z instytucjami polskimi i UE (zwłaszcza w zakresie subsydiów unijnych);
    • zróżnicowane traktowanie przez władze fiskalne firm zagranicznych (20-procentowy podatek dochodowy) i saudyjskich (płacą "zakat" - podatek religijny /7,5 % od wartości obrotu/);
    • brak (poza głównymi koncernami państwowymi - np. SABIC, SAUDI ARAMCO - działającymi zgodnie z odrębnymi regulacjami całkowicie kompatybilnymi z praktyką czołowych firm światowych) jednolitych przepisów, regulujących dostęp do sfery zakupów publicznych oraz ograniczony dostęp do odpowiednich informacji oraz nie zawsze wystarczający poziom przejrzystości zasad regulujących ww. obszar działalności gospodarczej;
    • złożone przepisy (także formalności) dotyczące zatrudniania obcokrajowców, działalności biznesowej i praktyka wizowa (przy dłuższym pobycie obowiązek posiadania tzw. sponsora);
    • brak rozwiniętego systemu dostępu do informacji handlowych i danych statystycznych, zwłaszcza w języku angielskim;
    • stosunkowo wysokie koszty udziału w imprezach targowych i wystawienniczych na terenie AS (ceny stoisk, promocji towarów, biletów lotniczych i hoteli).

    Należy podkreślić, iż większość powyższych barier i utrudnień jest stopniowo usuwana przez władze saudyjskie w ramach procesu reform dostosowawczych do wymogów WTO oraz liberalizacji działalności gospodarczej w AS. Jednakże proces ten ma charakter długofalowy, a zmiany nie są jednolicie wdrażane przez poszczególne urzędy i instytucje saudyjskie. Lista saudyjskich sektorów gospodarczych zamkniętych dla inwestycji zagranicznych (tzw. lista negatywna) jest systematycznie weryfikowana i redukowana przez Najwyższą Radę Ekonomiczną (SEC) z uwzględnieniem zobowiązań, wynikających z akcesji do WTO. Podjęła ona m.in. decyzję zezwalającą na inwestycje zagraniczne w następujących sektorach gospodarki AS: usługi ubezpieczeniowe i dystrybucyjne, handel hurtowy i detaliczny włącznie z handlem detalicznym artykułami medycznymi i prowadzeniem aptek prywatnych, transport lotniczy i kolejowy oraz usługi telekomunikacyjne. Z listy negatywnej zostały również wyłączone prowadzenie agencji handlowych (za wyjątkiem praw franszyzy), sektor dystrybucji filmów kinowych i kaset magnetowidowych oraz usługi transmisji satelitarnej. Wprawdzie sektor produkcji ropy naftowej pozostaje nadal zamknięty dla inwestycji zagranicznych, jednakże otwarto przed nimi usługi dla sektora wydobywczego. Niedostępne dla inwestorów zagranicznych pozostają także m.in. usługi turystyczne związane z pielgrzymkami religijnymi Hadż i Umrah oraz sektor nieruchomości w Mekce i Medynie, usługi pośrednictwa na saudyjskim rynku pracy, prowadzenie banków krwi i stacji surowic antytoksycznych oraz ośrodków kwarantanny.

    Warunkiem dostępu firm zagranicznych do saudyjskich zasobów gazu naturalnego jest znaczące (samodzielnie lub w konsorcjum z innymi partnerami) zaangażowanie kapitałowe w poszukiwania i eksploatację, co w odniesieniu do polskich firm wydaje się trudne do realizacji. Polskie przedsiębiorstwa mogą natomiast odegrać rolę dostawcy usług technicznych, sprzętu i personelu specjalistycznego, co wymaga z ich strony nawiązania bezpośrednich kontaktów z koncernem Saudi Aramco lub jego saudyjskimi i zagranicznymi partnerami. W ocenie Ambasady RP w Rijadzie istnieje możliwość zainteresowania inwestorów saudyjskich udziałem kapitałowym w planowanych inwestycjach sektora naftowo-gazowego w Polsce. Współpraca dwustronna mogłaby m.in. obejmować m. in. inwestycje w obiekty przerobu i dystrybucji produktów ropy naftowej i gazu naturalnego oraz usługi w zakresie poszukiwania złóż ropy naftowej i gazu ziemnego, budowa obiektów wydobywczych, linii przesyłowych i dystrybucyjnych.

             Ograniczenia w handlu i współpracy gospodarczej występujące po stronie saudyjskiej odnoszą się w jednakowej mierze do wszystkich partnerów gospodarczych. Olbrzymi i chłonny rynek jest otwarty dla wszystkich państw (bojkotowany jest jedynie Izrael). Ogromna konkurencja zmusza do stałej troski o cenę i jakość towarów oraz o wiarygodność handlową, a także wymaga stałej obecności na rynku i bezpośrednich osobistych kontaktów z partnerami saudyjskimi.

     

    B/ Bariery i utrudnienia w rozwoju eksportu po stronie polskiej

    Do barier subiektywnych należy zaliczyć słabą znajomość rynku oraz procedur handlowych (np. obowiązek uprzedniej rejestracji firm, chcących zostać dostawcami dla SAUDI ARAMCO i SABIC w ramach wewnętrznego systemu kwalifikacyjno-certyfikacyjnego). W przypadku wielu polskich przedsiębiorstw występuje tendencja do udziału w misjach handlowych i targach w krajach sąsiadujących z AS, które dysponują potencjałem gospodarczo-handlowym nieporównywalnie mniejszym. Trudno natomiast zachęcić firmy krajowe do udziału w międzynarodowych imprezach targowych i wystawienniczych w Rijadzie i Dżeddzie, o których konsekwentnie informuje Ambasada, pomimo zainteresowania potencjalnych partnerów saudyjskich i realnych możliwości handlu i kooperacji przemysłowej. Z reguły wynika to - poza stosunkowo wysokimi kosztami przelotu i pobytu - z przesadzonymi informacjami nt. stanu bezpieczeństwa wewnętrznego w AS (sytuacja w tym zakresie stopniowo poprawia się, również na skutek szerokiej działalności promocyjnej placówki).  Często brakuje także woli długofalowego zaangażowania na rynku saudyjskim, gdzie jest to podstawowym warunkiem trwałego zaufania biznesowego oraz kontynuacji i utrwalenia jednorazowo nawiązanych kontaktów.

    Do barier typu instytucjonalnego należą m.in. niespójna polityka gospodarcza wobec takich partnerów jak AS, w tym brak skutecznego systemu promocji eksportu (kredytów, ubezpieczeń i dopłat /subwencji do eksportu oraz przedsięwzięć promocyjnych/, szerszej obecności saudyjskich targów i wystaw na liście imprez dotowanych ze  środków publicznych) oraz niedostateczna aktywność ze strony polskich instytucji i organizacji, brak koordynacji ich poczynań (m.in. PAIIZ, KIG, Wspólna Rada Biznesu), a także niedostatek regionalnych inicjatyw eksportowych, inwestycyjnych i turystycznych (pożądana większa aktywność POT oraz regionalnych izb turystycznych). Występuje także brak znajomości - szczególnie w kręgach rodzimego biznesu - znaczenia rynków państw naftowych. Najważniejszą przeszkodą jest jednak niska konkurencyjność wielu polskich wyrobów, w tym słaba jakość lub wysokie ceny oferowanych produktów i usług. Dochodzą do tego ograniczona znajomość języka oraz lokalnych przepisów i zwyczajów, znaczna odległość oraz brak bezpośrednich połączeń lotniczych i morskich (linii żeglugowych).

     

    VI. Przydatne kontakty i linki

     

    Ministerstwa i urzędy centralne:

    Supreme Economic Council (Najwyższa Rada Ekonomiczna) - http://www.sec.gov.sa/

    Ministry of Agriculture (Ministerstwo Rolnictwa) - http://www.agrwat.gov.sa/

    Ministry of Commerce & Industry (Ministerstwo Przemysłu i Handlu) - http://www.commerce.gov.sa/

    Ministry of Communications and IT (Ministerstwo Komunikacji i IT) - http://www.saudi.gov.sa/

    Ministry of Economy & Planning ( Ministerstwo Gospodarki i Planowania)- http://www.mep.gov.sa/

    Ministry of Finance ( Ministerstwo Finansów) - http://www.mof.gov.sa/

    Ministry of Foreign Affairs (Ministerstwo Spraw Zagranicznych) - http://www.mofa.gov.sa/

    Ministry of Health (Ministerstwo Zdrowia) - http://www.moh.gov.sa/

    Ministry of Higher Education (Ministerstwo Szkolnictwa Wyższego) - http://www.mohe.gov.sa/

    Ministry of Culture and Information (Ministerstwo Kultury i Informacji) - http://www.saudiinf.com/

    Ministry of Labor (Ministerstwo Pracy) - http://www.mol.gov.sa/

    Ministry of Municipalities and Rural Affairs (Ministerstwo Rozwoju Miast i Wsi)                       - http://www.momra.gov.sa/

    Ministry of Water & Electricity( Ministerstwo Gospodarki Wodnej i Energii Elektrycznej)

    -    http://www.mow.gov.sa/

    Ministry of Petroleum & Mineral Resources ( Ministerstwo Ropy i Zasobów Mineralnych)

    Ministry of Transport (Ministerstwo Transportu) - http://www.mot.gov.sa/

    Saudi Arabian General Investment Authority(SAGIA  - Saudyjska Generalna Agencja Inwestycji) - http://www.sagia.gov.sa/

    Saudi Arabian Monetary Agency (SAMA - Saudyjska Agencja Monetarna)-http://www.sama.gov.sa/

    Capital Market Authority (CMA - Agencja Rynku Kapitałowego) - http://www.cma.org.sa/

    Saudi Customs General Directorate (Dyrekcja Generalna Urzędu Ceł) - http://www.customs.gov.sa/

    Central Department of Statistics (Centralny Urząd Statystyczny) - http://www.cds.gov.sa/

     

     

    Samorząd gospodarczy:

    Council of Saudi Chambers of Commerce & Industry (CSCCI - Rada Saudyjskich Izb Handlu i Przemysłu) - http://www.saudichambers.org.sa/

    Riyadh Chamber of Commerce & Industry ( Izba Handlowo-Przemysłowa w Rijadzie)

    - http://www.riyadhchamber.com/

    Jeddah Chamber of Commerce & Industry ( Izba Handlowo-Przemysłowa w Dżeddzie)

    - http://www.jcci.org.sa/

    Dammam Chamber of Commerce & Industry ( Izba Handlowo-Przemysłowa w Dammamie)

    - http://www.chamber-ep.org.sa/

     

    Prasowe zròdła informacji:

    Saudi Press Agency (Saudyjska Agencja Prasowa) - http://www.spa.gov.sa/

    "Arab News"  - http://www.arabnews.com/ ; "Saudi Gazette" - http://www.saudigazette.com/ ;

    "Saudi Commerce & Economic Review" - saudicommerce@chamber.org.sa ;

    http://www.saudia-online.com/ ; http://www.thesaudi.net/ ; http://www.tradearabia.com/ ; http://www.bluepages.com.sa/

     

    Organizatorzy targów i wystaw handlowych:

    Riyadh Exhibitions Company Ltd.                                        http://www.recexpo.com/

    Dhahran International Exhibitions Company Ltd.   http://www.dhahran-expo.com/

    Jeddah International Exhibition & Convention        Ltd.     http://www.acexpos.com/

     

    Indywidualne zamieszczanie ofert handlowych - w j. angielskim (bezpłatnie) w wydawnictwie "SAUDI COMMERCE & ECONOMIC REVIEW", P.O.Box 719, Dammam 31421, Kingdom of Saudi Arabia; fax: +966-3-8598174; mail: file:///F:/?cmd=napisz&to=saudicommerce@chamber.org.sa, jak również na formularzu zgłoszeniowym CSCCI na stronie http://www.saudichambers/.org.sa/contact_us/.

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: